اولين مهندس ساختمان وزير صنايع شد؟
از مخبرالسلطنه تا علی اکبرمحرابیان
وزیر پیشنهادی صنایع و معادن همچنان حاشیه می سازد تا شاید روزی با توسل به همین حاشیه ها فرصت حضور درمتن را نیر بازیابد.محرابیان هرچند که خود سکوت پیشه کرده ولی آنچنان ازسوی منتقدان دولت مورد نوازش قرارگرفته که محمود احمدی نژاد را نیزبرای معرفی او به مجلس نشینان درترددید قرارداده است.او به مدد همراهي رئيس دولت در ستادهاي انتخاباتي پيش از سوم تيرماه سال 84 ،به چهره اي محبوب براي احمدي نژاد بدل شده ولي به همان ميزان كه رئيس قوه مجريه را مجذوب خود ساخته با سخنراني هاي پرادكنده و گاه و بي گاه خود فعالان صنعتي و نمايندگان بخش خصوصي را از خود دور ساخته است.محرابيان نه دانش آموخته رشته اي صنعتي است و نه سابقه فعاليت در اين عرصه را دارد.او چند باري نيز بيش تر فرصت نيافت تا عقايد خود را براي بخش خصوصي بيان كند ولي در همان معدود سخراني ها نيز چنان موعضه گونه به تحليل اقتصاد ايران پرداخت كه چهرهاي نزديك به جريان اصوالگرايي نيز او را به چوب بي تدبيري نواختند:«بهتر بود آقاي احمدي نژاد فرد معتبرتري را براي تصدي گري وزارت صنايع معرفي مي كردند.»عضوء شوراي مركزي حزب موتلفه اسلامي هنگامي كه در ديداري خصوصي چنين در مورد گفتار علي اكبر محرابيان اظهار نظر مي كرد،مطلع بود كه وزير پيشنهادي صنايع نه از جنس مردان اقتصادي كه از گروه سياست پيشگان تورسته است.علي اكبر محرابيان اكنون فرصت مي يابد كه به عنوان مهندسي غيرصنعتي بخت خود را براي تصدي گري برنهادي صنعتي بيازمايد.محرابیان شاید محبوبت ترین چهربرای رئیس دولت نهم باشد ولی آنچنان درمیان مخاطبان خود وجاهت کسب نکرده که یکسره ازساختمان خیابان پاستورازم آوردگاه میدان بهارستان شود و پس ازآن نیزکوچ به ساختمان سنگی وزارت صنایع را تجربه کند.معاون محمود احمدی نژاد دراستانداری اردبیل بیش ازآنکه برای فعالان اقتصادی ایران شناخته شده باشد درمیان حلقه دوستان رئیس دولت فردی متمایزبه شمارمی آید.اودردوران حضوررئیس جمهوردرشهرداری تهران به مدد لیسانس مهندسی ساختمان خود مشاوره احمدی نراد را برعهد گرفت.محرابیان دوسال قبل آنقدرها چهرشناخته شده ای ازخود بروزنداده بود که رئیس دولت سودای معرفی او به مجلسیان را درسربپروراند ولی گذراز روزهای پرحاشیه دولت داری مردان کابینه نهم وکارنامه نه چندان مطلوب علیرضا طهماسبی وزیرمورد علاقه مجلس فرصتی را فراهم کرد تا محرابیان نیزدرحلقه دولت مردانی قرارگیرد که سابقه رفاقت با رئیس دولت را نیزدرپرونده داشتند.اودرروزهای میانی سال 86 به ساختمانی قدم خواهد گذاشت که روزگاری اصلی ترین چهرهای انقلاب به حضوردرآن مفتخرشده بودند.سال های قبل از انقلاب نیزوزارات صنایع همچنان جایگاه مردان بزرگی درعرصه اقتصاد ایران بود.پیش ازآنکه حکومت پهلوی پایان کارخود را ببیند وسلسه قاجارنیزدراستبداد خود خواسته بسورد،نطفه وزارت صنایع بسته شده بود تا نهادی برای اعتلای صنعت ایران به یاری صنعت گران متولد شود.شاید اگر80سال قبل مخبرالسلطنه خبرداشت که روزگاری مردان سیاسی برای حضوردرنهادی که او پایه گذاری آن را برعهد گرفته بود چنین به تکاپو می افتند،هیچگاه بنیان وزارت صناعت را نمی گذاشت و مهدی فلاح ازنزدیکان رضا خان را نیزبه وزارت نمی رساند تا نطفه اولیه نهادی که اکنون وزارت صنایع ومعادن نام گرفته،بسته شود.اما شايد اين از بداقبالي محرابيان باشد كه بازهم او يگانه وزير لقب خواهد گرفت كه به وزارت صنايع مي رود و صنعت گر و يا صنعت خوانده نبوده است چه مهدي فلاح نيزدر وادي صنعت نامي آشنا براي خود بود و در ميان تحصيل كردگان فرنگ رفته نيز در دسته معدودي بود كه در دوران حضور خود در انگلستان به تحصل رشته اي صنعتي پرداخته بود كه در بازگشت به ايران نيزوزارت صناعت را هدايت كرد.وزارت صناعت پس از فلاح مدتي را بيسرپرست باقي ماند تا درابتداي سال 1300 كه دوراني جديد در سياست و اقتصاد ايران بود،براي وزارت صنايع نيز عصري جديد آغاز شود.روزهای ابتدای سال 1306 مقارن بود با تولد نهاد حامی صنعت درایران،نهادی که پیش ازاتاق های بازرگانی و صنایع و معادن فرصت حضوردرعرصه اقتصاد ایران را یافته بود.وزارت خانه ای که دردروان استبداد رشديافته بود سه دهه بعد دردولت علاء شکلی نوین به خود گرفته ووزارت صنایع ومعادن نام نهاده شد تا علینقی اردلان ورضا گنجه به عنوان سکان دارن آن برصنعت ایران فرمان روایی کنند.دو وزیرکه هردو تا سال ها بعد همچنان مورد حمایت دربار پهلوی قرارداشتند،چنان صنعت ایران را به سوی تباهی هدایت کردند که نخست وزیران پس ازعلاء جملگی درانتخاب هدایت گران چنین وزارت خانه ای دچارتردیدهای بسیاربودند.اما اين هر دو نيزچندان با مسوليت خود بيگانه نبودند چه هردو در مسافرت هاي خود به يگه دنيا درس صنعت آموخته بودند.يكي مكانيك خوانده بود و ديگري نيز صنايع را تا به انتها آموخته بود.وزارت صنایع درتمام سال های حکومت پهلوی چنین مهجورباقی ماند وعباسقلی بختیارنیزبه عنوان آخرین وزیرصنایع ومعادن پیش ازانقلاب نیزبه واسطه نسبتی که با شاپوربختیارداشت چنان مورد غضب مردان انقلابی قرارگرفت که ساعتی پس از پیروزی نهضت کوچ اجباری را به حضور برای محاکمه دردادگاههای انقلابی ارجح دانست.وزارت صنایع درمیان مراکز دولتی شاید اصلی ترین نهادی به شمارآید که یکسره با فعالان بخش خصوصی وارد گفت وگو می شود.به همین جهت هدایت گران آن نیزدرتمام طول تاریخ پس ازانقلاب به شدت مورد توجه اقتصادپیشگان بوده اند.اما درطول 29 سال گذشته شاید هیچگاه چنین دورانی دراین نهاد دولتی رقم نخورده باشد چه اکنون چنین نهادی بی وزیر باقی مانده و از چهرهای سرشناس گذشته نیزخبری نیست..درمیان دولت های پس ازانقلاب مردان ساکن وزارت صنایع جملگی درطی پله های ترقی موفق بودند چه محمدرضا نعمت زاده وزیر صنایع دولت شهید رجایی سال ها بعد همچنان درمعاونت وزارت نفت بافی ماند،مهندس حسین موسویانی ومصطفی هاشمی هردو دردولت های شهید باهنر ومیرحسین موسوی در سمت های خود به عنوان وزرای صنایع و قلزات ابقاء شدند،بهزاد نبوی روزگاری هدایت وزرات صنایع سنگین را برعهد داشت تا اینکه در دولت کارگزاران سازندگی مسولیت را به هادی نرادحسینیان ومحلوجی در وزارت صنایع سنگین و فازات واگذارکرد.اسحاق جهانگیری نیزهنگام هشت سال حضوراصلاح طلبان هدایت صنعت ایران را برعهد گرفت تا آن را دردولت اصوالگرایان به دو وزیردیگر واگذارکند.وزات خانه ای که روزگاری مردانی همچون بهزاد نبوی دایه هدایت آن را داشتند اکنون درجایگاهی قرار گرفته که به محل نزاع سه گروه مختلف بدل شده است.فعالان بخش خصوصی دولت را اندرز می دهند که ردای ریاست برتن محرابیان نکند چه پیش ترنیزهشدارداده بودند که طهماسبی چنان که دولت و مجلس می پندارند،کشتی صنعت ایران را به مقصد نخواهد رساند.مجلس نشینان نیزبراین باورند که وزیرمنتخب دولت تنها به صفت همنشینی با محمود احمدی نراد به چنین مرتبه ای دست یافته است.آنان حتی بردوران ریاست محرابیان درستاد تبصره 13 نیزخرده می گیرند و او را به چوب بی تدبیری می نوازند ولی حامیان او جملگی درصف مشاوران ومعاون رئیس دولت قرار می گیرند که برتعهد محرابیان پای می فشارند هرچند که مهندس ساختمانی همچون او چندان دروادی صنعت ایران نام و نشانی به نیکی برهم نزده است .محرابیان درمیان مخالفت های نمایندگان بخش خصوصی و مجلس نشینان همچنان ردای سرپرستی وزارت صنایع را به تن کرده و سودای پوشیدن قبای وزارت را نیز در سردارد.او درمیان تمام وزرای صنایع پس ازانقلاب تنها فردی به شمار می آید که با مهندسی ساختمان قصد هدایت کاروان صنعت ایران را دارد.اومانند دیگرچهراقتصادی ،اقتصاد نخوانده دولت نهم (طهماسب مظاهری که او نیزمهندسی ساختمتن خوانده است)درکابینه حضورخواهد یافت حتی اگرشمارمخالفانش بیش ازحامیانش باشد.اولين مهندس ساختماني كه قصد تصدي گري بروزارت صنايع را دارد،روزچهارشنبه درصحن علني مجلس شوراي اسلامي از برنامه اي كه آن را «در مسيراعتلا»نام نهاد دفاع خواهد كرد.محرابيان هرچند تا كنون در وادي صنعت ايران حضوري نداشته ولي شايد به مدد تبليغات گسترده رسانه هاي مدافع دولت ولابي هاي پنهان فرصت حضور درساختماني را كه ميراث سال ها فعاليت صنعت گران ايراني بوده را بدست آورد.محرابيان آخرين باري كه به خود جرات مراوده رودر رو با نمايندگان بخش خصوصي را داد به شدت از سوي آنان نواخته شد.شايد جمله رئيس اتاق بازرگاني ايران نيز براي او گران آمد كه با قهر ساختمان اتاق بازرگاني ايران را ترك كرد:«دوستان با نمايندگان مجلس ارتباط نزديكي دارند و موضوعات مطرح شده در اين جلسه را به آنان انتقال خواهند داد.»او هنگامي كه چنين از نارضايتي نمايندگان بخش خصوصي مطلع شد،يك ماه سكوت پيشه كرد تا درپي اظهارنظرهايش كمترازسوي منتقدان مورد نوازش قرارگيرد.او دو روز مانده به موعد حضورش در مجلس شوراي اسلامي برنامه هاي خود را طي هفت سرفصل دراختيار رسانه هاي هم سو با دولت قرارداد تا شايد با توسل چنين روش هاي اولين مهندس ساختمان را به عنوان رئيس صنايع ايران معرفي كنند.عليرضاطهماسبي وزر سابق صنايع نيزهرچند كه ناموفق ترين دوران صنعت ايران را رقم زد ولي حداقل به ياري مهندسي ميكانيك خود قدري گفتاري را بيان مي داشت كه حداقل از سوي صنعت گران ايراني به سختي درك مي شد.
